Czym jest terapia poznawczo-behawioralna?
Terapia poznawczo-behawioralna to skuteczne podejście terapeutyczne, które pomaga w leczeniu zaburzeń psychicznych, między innymi zaburzeń lękowych, zaburzeń nastroju, zespołu stresu pourazowego czy zaburzeń odżywiania.
To podejście koncentruje się na tym, jak nasze myśli, emocje, zachowania i fizjologia są ze sobą wzajemnie powiązane. Jest to bardzo konkretny nurt, który z założenia ma charakter krótkoterminowy i skupia się na określonych, ustalonych wspólnie między pacjentem a terapeutą celach terapeutycznych, wyznaczających kierunek terapii.
Pierwsze sesje mają charakter konsultacyjno-diagnostyczny. Oznacza to, że podczas nich zbierany jest ogólny wywiad, a terapeuta może stosować różne narzędzia pomiaru. W tym artykule chcemy przybliżyć, jak może wyglądać pierwsza lub kilka pierwszych sesji psychoterapii poznawczo-behawioralnej.
Diagnoza a terapia poznawczo-behawioralna
Celem diagnozy jest przede wszystkim określenie, za pomocą mierzalnych wskaźników, objawów i problemów, z którymi zgłasza się pacjent. Może odbywać się to za pomocą różnych kwestionariuszy, czyli standaryzowanych narzędzi, oraz poprzez ocenę częstości występowania danych objawów, na przykład przy wykorzystaniu dzienniczków i monitorowania objawów.
Terapia poznawczo-behawioralna – z jakich narzędzi korzysta specjalista?
Przede wszystkim w terapii poznawczo-behawioralnej kluczowy jest wywiad, który pomaga nie tylko zrozumieć obszar aktualnie zgłaszanych problemów, ale także poznać historię pacjenta, rozwój zaburzeń oraz różne wydarzenia krytyczne w kontekście chronologicznym.
Terapeuta poznawczo-behawioralny często stosuje również różne skale i narzędzia, które pomagają zobiektywizować poziom zgłaszanych trudności, ale także służą do oceny postępów terapeutycznych.
Do często wykorzystywanych narzędzi mogą należeć między innymi:
- Skala Depresji Becka,
- Inwentarz Lęku Becka,
- Kwestionariusz Lęku o Zdrowie.
To, jakie narzędzia i kwestionariusze zostaną wykorzystane, zależy od zgłaszanych trudności oraz indywidualnych cech pacjenta.
Wywiad w terapii poznawczo-behawioralnej
To naturalne, że pierwsza wizyta u terapeuty czy psychologa może wzbudzać stres lub niepokój. Często obawiamy się tego, co nieznane i niepewne.
Podczas pierwszej wizyty kluczowe jest zebranie wywiadu w atmosferze pełnej zaufania i poufności. Psychologa obowiązuje tajemnica zawodowa, co oznacza, że wszelkie informacje, które pozyska od Ciebie podczas wywiadu, są poufne i objęte tajemnicą zawodową.
Problem do pracy w terapii poznawczo-behawioralnej
Podczas wywiadu psychoterapeuta może zadawać pytania, które pozwolą mu zrozumieć i uporządkować doświadczane objawy emocjonalne, fizjologiczne, poznawcze i behawioralne związane z obszarem zgłaszanych trudności.
W tym celu psychoterapeuta może zadawać pytania związane między innymi z tym:
- Co zazwyczaj stanowi wyzwalacz problemu?
- W jakiej sytuacji zazwyczaj pojawia się problem?
- Jak często pojawia się dany problem?
- Co zazwyczaj wyzwala lęk?
- Jakie myśli przyszły Ci do głowy w tej sytuacji?
- Jakie były Twoje reakcje emocjonalne i fizjologiczne?
- Jak się poczułeś?
- Co zrobiłeś, czyli jak się zachowałeś?
To tak zwany model ABC, który pozwala ubrać sytuację problemową w ramy i zrozumieć krok po kroku, jak zazwyczaj ona przebiega. Aby łatwiej było to przyswoić i uporządkować, terapeuci często korzystają z tablic lub innych pomocy, które pozwalają lepiej zrozumieć te informacje.
Czy terapia poznawczo-behawioralna sięga do przeszłości?
Terapia poznawczo-behawioralna koncentruje się raczej na tym, co dzieje się tu i teraz, a więc skupiamy się na aktualnych problemach. Nie oznacza to jednak, że nie cofamy się do czynników istotnych w rozwoju danej trudności, które mogły mieć miejsce w przeszłości.
W tym celu terapeuta będzie pytał Cię o wydarzenia związane z rozwojem zaburzenia oraz o czynniki, które mogły przyczyniać się do jego powstania lub utrzymywania.
Co, jeśli jest kilka problemów do pracy?
Zdarza się, że zgłaszamy się do terapeuty z wieloma różnymi problemami i mamy wiele wątków, nad którymi chcielibyśmy pracować.
Podczas pierwszych sesji terapeutycznych zazwyczaj tworzona jest lista problemów obejmująca obszary do pracy. Następnie wspólnie z terapeutą ustalamy od którego problemu rozpocząć pracę, tak aby mieć jasność i zgodność co do kierunku terapii.
Jak wygląda sesja w terapii poznawczo-behawioralnej?
Terapia poznawczo-behawioralna ma określoną strukturę. Podczas sesji możesz spodziewać się, że:
- psychoterapeuta wspólnie z Tobą dokona przeglądu wydarzeń z ostatniego tygodnia, objawów oraz danych samoopisowych, na przykład wyników kwestionariuszy czy skali oceny nastroju,
- wspólnie ustalicie plan sesji, a więc główne wątki i ćwiczenia, którymi będziecie zajmować się podczas spotkania,
- omówiona zostanie praca własna z poprzedniego tygodnia oraz wdrożone zostaną nowe strategie i techniki pracy nad problemem,
- istotnym elementem terapii poznawczo-behawioralnej jest również wyznaczenie pracy własnej na kolejny tydzień,
- na końcu sesji zazwyczaj odbywa się jej podsumowanie.
Kiedy warto zgłosić się do psychoterapeuty poznawczo-behawioralnego?
Psychoterapia poznawczo-behawioralna poprzedzona jest konsultacjami psychologicznymi. Oznacza to, że nie musisz od razu wiedzieć, czego potrzebujesz i czy w Twoim przypadku konieczna będzie psychoterapia.
Pamiętaj, że istnieją również inne formy pomocy psychologicznej, na przykład interwencja kryzysowa, wsparcie psychologiczne, trening umiejętności społecznych, poradnictwo dla par, terapia par czy właśnie psychoterapia indywidualna.
To, jaka forma pomocy będzie dla Ciebie najbardziej odpowiednia, podpowie psycholog, który na podstawie zgłaszanych trudności oraz oczekiwań względem spotkań zarekomenduje odpowiednią formę pracy.
Pierwsza wizyta u psychologa – czego się spodziewać?
Jeżeli zastanawiasz się, czym różni się psycholog, psychoterapeuta i psychiatra oraz czego dokładnie możesz spodziewać się podczas pierwszych wizyt, zachęcamy Cię do pobrania naszego darmowego przewodnika dotyczącego pierwszej wizyty u psychologa.
Znajdziesz w nim najważniejsze informacje oraz ćwiczenia, które mogą być pomocne, aby zatrzymać się i zastanowić, czego oczekujesz od spotkań ze specjalistą.
Psychoterapia poznawczo-behawioralna – kiedy się zgłosić?
Psychoterapia poznawczo-behawioralna to nurt, który zakłada regularne spotkania, najczęściej odbywające się raz w tygodniu. Psychoterapia indywidualna jest metodą leczenia zaburzeń psychicznych, dlatego może być pomocna, jeżeli zmagasz się na przykład z:
- zaburzeniami nastroju,
- zaburzeniami lękowymi,
- zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi,
- zaburzeniami osobowości,
- zespołem stresu pourazowego.
Wsparcie psychologiczne – psycholog Kraków, psycholog online
Wsparcie psychologiczne to krótkoterminowa forma pomocy, która koncentruje się wokół bieżących trudności i pozwala wypracować skuteczne sposoby radzenia sobie.
Konsultacje psychologiczne mogą poprzedzać proces terapii lub koncentrować się na aktualnych problemach. Mogą być bardzo pomocną formą wsparcia w przypadku doświadczania zmian czy kryzysów rozwojowych, na przykład związanych ze zmianą miejsca zamieszkania, narodzinami dziecka czy rozstaniem.Specjalista pomoże wówczas zadbać o emocje i dobrostan psychiczny oraz odzyskać równowagę.
Pamiętaj – nie musisz wiedzieć, co będzie dla Ciebie najlepsze. Pierwsze spotkania ze specjalistą to czas na zebranie wywiadu, uporządkowanie zgłaszanych trudności oraz zaplanowanie dalszych działań najlepiej dostosowanych do Twoich potrzeb i oczekiwań.
Zastanawiasz się nad konsultacją u psychologa, ale nie wiesz od czego zacząć? Umów się na bezpłatną, 20-minutową konsultację wstępną. Pomożemy Ci dobrać odpowiedniego specjalistę!
