Trudności ze stawianiem granic innym i komunikowaniem swoich potrzeb (nawet tych niezgodne z czyimiś oczekiwaniami) mogą być związane z potrzebą uszczęśliwiania innych osób, chęcią uniknięcia konfliktów czy np. przekonaniem, że „wszyscy powinni nas lubić”.
Wiele osób zastanawia się, co to jest asertywność i dlaczego niektórym tak trudno przychodzi wyrażanie własnego zdania. Asertywność to umiejętność, która pomaga dbać o własne potrzeby przy jednoczesnym szacunku wobec zdania innych ludzi. W praktyce oznacza to skuteczne wyznaczanie granic oraz otwarte komunikowanie swoich emocji i oczekiwań.
Asertywność – definicja i style komunikacji
Można spotkać się z takim przekonaniem, że asertywność to egoizm. Wynika to z tego, że ludzie mogą mylić postawy asertywne z agresywnymi. Aby lepiej zrozumieć ten mechanizm, warto odwołać się do trzech różnych stylów komunikacji, które pozwolą nam zrozumieć różnicę między agresją a asertywnością.
Komunikacja pasywna to postawa bierna. Pojawia się wtedy, kiedy nie ujawniamy swojego zdania czy też swojej opinii, natomiast staramy się zadowolić inne osoby. Komunikacja agresywna to taka forma komunikacji, w której zupełnie nie zwraca się uwagi na inne osoby. To postawa związana z przekonaniem, że to moje potrzeby są najważniejsze. Może być związana z agresywnymi zachowaniami, takimi jak groźby czy przekraczanie granic drugiej osoby np. poprzez krzyk.
Postawa asertywna natomiast jest z jednej strony bezpośrednia, ale z drugiej związana jest z okazywaniem drugiej osobie szacunku. Zakłada więc jednocześnie zarówno wyrażanie swojego zdania, emocji czy potrzeb w sposób, który nie krzywdzi drugiej osoby, a jednocześnie wykazywanie zrozumienia dla punktu widzenia drugiej strony. To właśnie podstawa tego, czym są zdrowe granice w relacjach.
Dlaczego stawianie granic jest trudne?
Problemy z asertywnością mogą wynikać z różnych przyczyn. Po pierwsze pamiętaj, że asertywność to umiejętność, a więc można ją ćwiczyć. Nikt z nas nie rodzi się asertywny – uczymy się jej każdego dnia, a dopiero praktyka pozwala nam zdobyć tę umiejętność. Pamiętaj, że jeśli wcześniej rzadko zdarzały ci się postawy asertywne, to jak każda umiejętność wymaga ona nauki.
Ponadto może pojawiać się lęk czy obawa przed sprawianiem innym ludziom przykrości. Czasem mamy problem ze stawianiem granic, ponieważ obawiamy się konfliktów czy kłótni. Z tego powodu wybieramy chowanie swoich potrzeb i nieujawnianie ich. Możemy też unikać odczuwania poczucia winy. Jeśli stawianie granic wiąże się u ciebie z taką emocją, wówczas krótkofalowo odczuwamy ulgę, bo nie musimy mierzyć się z dyskomfortem, ale długofalowo sprawia to, że nie mówimy o swoich potrzebach i zamykamy się w sobie.
Jak wyznaczać granice i pracować nad asertywnością?
Jeżeli zastanawiasz się, jak wyznaczać granice, poniżej znajdziesz wskazówki, które mogą być pomocne i pokażą ci, od czego warto zacząć.
Po pierwsze zastanów się, co właściwie chcesz powiedzieć. Tworząc komunikat, używaj komunikatu „ja”, czyli odnoś się do tego, co ty czujesz, jakie są twoje emocje i czego w związku z tym potrzebujesz. Nie mów o ocenach i nie interpretuj zachowania drugiej osoby. Po prostu stwórz komunikat, który będzie mówił o twoich emocjach i twoich potrzebach.
Zastanów się nad tym, w jakich sytuacjach trudno ci postawić granicę. Pomyśl, jakie myśli i jakie emocje ci towarzyszą oraz czy jest coś, czego się obawiasz. Pamiętaj, że twoją rolą nie jest uszczęśliwianie wszystkich dookoła. Asertywna postawa to nie jest agresja. Masz prawo wyrażać swoje potrzeby i uczucia, gdyż są one ważne bez względu na to, co myślą o tym inni ludzie.
Jak stawiać granice w relacjach i pracy?
Wiele osób pyta, jak stawiać granice w relacjach oraz jak zadbać o siebie bez poczucia winy. Kluczowe jest jasne komunikowanie swoich potrzeb oraz konsekwencja w ich egzekwowaniu. Dzięki temu budujemy zdrowe granice w relacjach, które sprzyjają wzajemnemu szacunkowi i zrozumieniu.
Podobnie wygląda wyznaczanie granic w pracy. Dotyczy ono między innymi umiejętności odmawiania nadmiaru obowiązków, komunikowania swoich możliwości oraz dbania o równowagę między życiem zawodowym a prywatnym.
Jeżeli zastanawiasz się, jak stawiać granicę innym ludziom, pamiętaj, że nie chodzi o kontrolowanie innych osób, lecz o jasne określenie tego, na co się zgadzasz, a na co nie.
Przykładowe stawianie granic mogą obejmować odmowę wykonania dodatkowego zadania, gdy nie masz na nie czasu, zakomunikowanie potrzeby odpoczynku lub wyrażenie swojego zdania pomimo obawy przed oceną.
Jak ćwiczyć asertywność? Psycholog, terapia czy trening asertywności
Asertywność to umiejętność, którą można ćwiczyć zarówno na terapii indywidualnej, jak i podczas treningów asertywności. Terapia poznawczo-behawioralna może być skuteczną metodą nauki asertywności, gdyż pozwala zrozumieć, jakie myśli, przekonania, emocje i zachowania leżą u jej podłoża. Dzięki zidentyfikowaniu obszaru trudności i wyznaczeniu jasnych celów twoje postawy mogą stawać się coraz bardziej asertywne, a ty w coraz większym stopniu możesz dbać o swoje potrzeby i uczucia w atmosferze szacunku i zrozumienia również dla drugiej strony.
Trening asertywności Kraków i Online
Chcesz nauczyć się skutecznego stawiania granic i swobodniej wyrażać swoje potrzeby? Jeśli interesuje Cię konsultacja psychologiczna, terapia lub grupowy trening asertywności, skontaktuj się z nami. To przestrzeń, gdzie wspólnie przyjrzymy się przyczynom trudności oraz wypracujemy praktyczne strategie, które pomogą Ci budować zdrowe relacje oparte na szacunku do siebie i innych.
Na podstawie: Sharon Martin (2021) Perfekcjonizm. Jak uwolnić się od samokrytyki, zbudować stabilne poczucie własnej wartości i odnaleźć wewnętrzną równowagę.
