Diagnostyka ADHD u dorosłych – objawy, kryteria diagnozy
ADHD, czyli zaburzenie z deficytem uwagi i nadaktywnością kojarzy się głównie z okresem dzieciństwa, ale jest diagnozowane również w dorosłości. Dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn, chociaż u obu grup objawy ADHD mogą się nieco różnić.
Objawy ADHD u dorosłych
Wczesny początek
ADHD zaczyna się we wczesnym okresie życia, ale zdarza się, że diagnoza ADHD przeprowadzona jest dopiero w dorosłości. Diagnoza ADHD zakłada, że objawy muszą przejawiać się w różnych obszarach, co wpływa na ograniczenie funkcjonowania w wielu różnych sferach życia człowieka z ADHD.
Deficyty uwagi w ADHD
Deficyty uwagi w ADHD to ważne kryterium tego zaburzenia. Mogą przejawiać się m.in. w trudnościach w koncentracji na szczegółach, łatwym rozpraszaniu się pod wpływem bodźców zewnętrznych, problemach z koncentracją na danym zadaniu i jego detalach, co w dzieciństwie może przejawiać się w problemach z utrzymaniem skupienia na lekcjach, zapominaniem o zadaniach domowych, gubieniem przedmiotów. Deficyty uwagi mogą powodować również trudności w organizacji zajęć szkolnych i obowiązków czy niestosowaniem się do poszczególnych kroków instrukcji.
Nadaktywność i impulsywność w ADHD
Nadaktywność w ADHD dotyczy przede wszystkim nadmiernej aktywności, nadpobudliwości ruchowej. Nadpobudliwość w ADHD może przejawiać się w niespokojnych ruchach nóg, rąk, trudnością w siedzeniu na miejscu przez dłuższy czas lub w sytuacjach które tego wymagają (np. siedzenie w ławce podczas lekcji, przy stole przy posiłku itp.) Nadpobudliwość może przejawiać się także w poczuciu wewnętrznego niepokoju.
Impulsywność w ADHD dotyczy natomiast natychmiastowej reakcji na bodźce często bez uwzględnienia możliwych skutków.
Kto diagnozuje ADHD u dorosłych. Kryteria diagnostyczne ADHD
Diagnoza ADHD to proces, który wymaga rozważenia wielu ważnych czynników i przeprowadzenia diagnozy różnicowej. Objawy ADHD mogą być podobne do objawów innych zaburzeń psychicznych, dlatego bardzo ważne jest uwzględnienie tego podczas diagnozy ADHD.
W kontekście diagnozy i terapii ADHD fundamentalne znaczenie ma współpraca psychologa, psychoterapeuty oraz lekarza psychiatry. Psycholog może przeprowadzić wywiad, testy psychologiczne, ocenić poziom zakłócenia funkcjonowania oraz może stworzyć opinię psychologiczną z badania. Lekarz psychiatra natomiast stawia diagnozę medyczną ADHD oraz zaleca farmakoterapię, jeśli jest taka konieczność. Współpraca specjalistów z obszaru zdrowia psychicznego jest podstawą holistycznego podejścia do diagnozy i terapii ADHD.
ADHD test dla dorosłych – DIVA 5.0 i nie tylko
DIVA 5 to wywiad diagnostyczny, który pozwala na ocenę występowania objawów ADHD zarówno aktualnie (w dorosłości), jak i w okresie dzieciństwa. W przypadku ADHD objawy powinny mieć charakter ciągły. W diagnozie ADHD bardzo ważny jest także pogłębiony wywiad, który specjalista przeprowadza z pacjentem, odnosząc się przy tym do wielu różnych sfer życia. Dzięki temu specjalista może określić poziom zakłócenia funkcjonowania. Bardzo pomocne w diagnozie ADHD mogą okazać się również dane z innych źródeł. Świadectwa opisowe oraz dane uzyskane od bliskich mogą poszerzyć perspektywę i umożliwić dokładniejszą i rzetelną diagnostykę.
Nadpobudliwość psychoruchowa u dorosłych – ADHD terapia
ADHD może powodować wiele trudności zarówno w dzieciństwie, jak i w dorosłości, dlatego opieka psychologiczna i psychiatryczna mogą okazać się bardzo pomocne i znacząco poprawić jakość życia w różnych jego sferach. Objawy ADHD mogą powodować problemy w życiu społecznym czy zawodowym. Nadpobudliwość może prowadzić do szybkiego mówienia, przerywania czy trudności w oczekiwaniu na swoją kolej wypowiedzi, co może prowadzić do negatywnej oceny ze strony społeczeństwa i powodować komplikacje w relacjach interpersonalnych oraz poczucie niezrozumienia. Impulsywność natomiast może skłaniać do trudności z oszczędzaniem lub impulsywnych wydatków, co może pogarszać sytuację finansową.
Jak leczyć ADHD u dorosłych?
Jeśli podejrzewasz u siebie objawy ADHD,konsultacja psychologiczna może być pierwszym krokiem do poprawy jakości życia. Podczas konsultacji wstępnych psycholog zbierze ogólny wywiad oraz zaproponuje dalsze ścieżki działania i kierunek diagnozy.
W przypadku terapii ADHD pomocne może okazać się m.in.:
- Psychoedukacja oraz wsparcie psychologiczne,
- Trening zarządzania czasem i organizacji,
- Nauka umiejętności społecznych,
- Psychoterapia poznawczo-behawioralna, która pomaga zrozumieć zależności między myślami, emocjami i zachowaniem oraz wypracować bardziej pomocne wzorce myślenia i skuteczne strategie radzenia sobie.
ADHD w dorosłym życiu
Objawy ADHD mogą pogarszać jakość życia i powodować szereg trudności w życiu społecznym, zawodowym i emocjonalnym, jednak odpowiednio dobrana pomoc psychologiczna pomaga zapanować nad objawami i odzyskać kontrolę nad swoim życiem!
Bibliografia:
- A. Nowogrodzka ADHD-co w dorosłości? Opis objawów i wybranych obszarów funkcjonowania osób dorosłych z deficytem uwagi i nadaktywnością
- J.Morrison DSM-5 bez tajemnic. Praktyczny przewodnik dla klinicystów
- A.R. Altszuler, T.F. Page, E.M. Gnagy Financial dependence of young adults with childchood ADHD
- R.A. Barkley, M. Fisher The unique contribution of emotional impulsiveness to impairment in major life activities in hyperactive children as adults
