Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD). Objawy.
Objawy zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych obejmują:
- Intruzje – natrętne myśli, impulsy lub wyobrażenia, które pojawiają się w umyśle i powodują negatywne emocje.
- Kompulsje – rytuały, czynności, które jednostka wykonuje, aby zredukować lęk.
- Intruzje lub kompulsje znacząco wpływają na życie jednostki, powodując upośledzenie funkcjonowania i cierpienie. Zajmują sporo czasu i osiągają nadmierne nasilenie.
Czym są intruzje w OCD?
Intruzje mogą mieć postać natrętnych myśli, impulsów lub wyobrażeń. Pojawiają się w umyśle osoby nagle, przerywając dotychczasową aktywność psychiczną.
Jakie są cechy intruzji?
- Intruzywność – myśli są intruzywne, nagłe
- Nieakcpetowalność – powodują nieprzyjemne emocje
- Subiektywny opór – jednostka czuje przymus kontroli i podejmowania walki z natrętnymi myślami
- Egodystoniczność – niezgodność z systemem wartości
Myśli natrętne mogą dotyczyć tematów związanych m.in. z seksualnością, religią, nieodpowiednim zachowaniem, porządkiem, czystością, symetrią, agresją czy szkodliwością.
Czym są kompulsje w OCD?
Kompulsje to rytuały, które w OCD podejmujemy w celu chwilowej redukcji niepokoju lub zapobiegnięciu danym , katastroficznym wydarzeniom. Rytuały mogą być jawne lub niejawne. Przykładami kompulsji może być np. liczenie, powtarzanie w głowie określonych słów, porządkowanie lub układanie przedmiotów w określonym porządku.
Odpowiedzialność w zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym
W zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym kluczowe jest branie osobistej odpowiedzialności za myśli, które pojawiają się w umyśle:
- Fuzja myśli i działania zakłada, że samo pomyślenie o czymś jest równoznaczne z wykonaniem działania
- Fuzja myśli i obiektu – przekonanie, że myśli lub emocje mogą „przekładać się” na obiekty
- Fuzja myśli i wydarzenia – przekonanie, że jeśli pomyśli się o czymś, to znaczy, że to naprawdę się wydarzy
Zaburzenie obsesyjne-kompulsyjne. Leczenie.
Terapia poznawczo-behawioralna to skuteczne narzędzie, które pomaga uporać się z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi.
Elementy terapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu OCD
- Psychoedukacja – ważne jest zrozumienie mechanizmu, który podtrzymuje OCD. Kluczowe jest zrozumienie zależności między myślami, emocjami i zachowaniem.
- Ekspozycja z powstrzymaniem reakcji – polega na powstrzymaniu wykonania rytuały przy prezentacji bodźca, który powoduje lęk i wywołuje rytuał. Dzięki temu uczymy się, że lęk samoistnie spadnie nawet gdy nie wykonamy rytuału. Ekspozycja z powstrzymaniem reakcji powoduje habituację – wielokrotne eksponowanie się na lęk powoduje jego redukcję.
- Przeformułowanie przekonań – np. na temat kompulsji i konieczności wykonywania rytuału
Chociaż OCD jest zaburzeniem, które potrafi znacznie obniżyć jakość funkcjonowania i powodować cierpienie, istnieją skuteczne metody pracy, które pomagają zrozumieć problem, zredukować objawy i znaczniea poprawić jakość życia.
Bibliografia:
- Bryńska A. (2007) Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne. Rozpoznawanie, etiologia, terapia poznawczo-behawioralna
- Wells, A. (2010) Terapia poznawcza zaburzeń lękowych. Praktyczy podręcznik i przewodnik po teorii
